کلسترول

چربی‌هایی که کلسترول خون را کاهش می‌دهند

برخی چربی‌ها بواقع می‌توانند سطح کلسترول را کاهش دهند. هم چربی‌های غیراشباع چندگانه و هم چربی‌های غیراشباع منفرد بطور مشابه می‌توانند به کاهش کلسترول کمک کنند. این چربی‌ها جایگزین‌های مطلوبی برای چربی‌های اشباع و ترانس می‌باشند، اما باید از این نکته هم آگاه بود که باید میزان مصرف کلی چربی‌ها را بدلیل کاهش دریافت کالری کمتر نمود. جهت کاهش کلسترول باید مجموع چربی‌های مصرفی شما، 25 تا 35 درصد کل کالری مصرفی روزانه شما را تشکیل دهد.

چربی‌های غیراشباع دارای یک‌پیونددوگانه در روغن‌ها و میوه‌هایی مانند روغن زیتون و آووکادو وجود دارند. این چربی‌ها به سلول‌های بدن کمک می‌کنند تا در مقابل جذب چربی و کلسترول مقاومت کنند و در نتیجه روند رسوب پلاک در سرخرگ‌ها آهسته می‌شود . چربی‌های غیراشباع دارای چندپیونددوگانه در بسیاری از تنقلات و دانه‌ها، ذرت، سویا و همچنین روغن‌های آنها یافت می‌شوند. آگاهی از این نکته بسیار مهم است که “روغن کانولا” دارای کمترین محتوای چربی اشباع در میان انواع مختلف روغن‌های موجود در بازار می‌باشد.
غذاهای غنی از چربی‌های غیراشباع امگا-۳ بویژه ممکن است در کاهش خطر بیماری سرخرگ‌های کرونری، تری‌گلیسرید بالا، لخته شدن خون، ریتم غیرطبیعی قلب و مرگ ناگهانی مفید باشند. توصیه شده است که دست‌کم ۲ بار در هفته از ماهی کباب شده یا پخته شده (ترجیحاً ماهی چرب) استفاده شود. امگا-۳ درماهی‌ها بویژه در ساردین، ماهی‌تن، قزل‌آلای دریاچه‌ای و ماهی‌آزاد یافت می‌شود. البته نگرانی در مورد سطح بالای جیوه در ماهی شمشیری و ماهی تون سبب شده که به بالغین توصیه شود که مصرف خود از این ماهی‌ها را به هفته‌ای یک بارکاهش دهند. جنین انسان بویژه نسبت به جیوه آسیب‌پذیر است. در نتیجه پزشکان توصیه می‌کنند که زنان حامله حتی مصرف خود را به کمتر از این مقدار نیز کاهش دهند. جایگزین ماهی، منابع متعدد گیاهی غنی از چربیهای اومگا- ۳ مثل روغن سویا و گردو می‌باشند. سویا اگرچه حاوی چربی کل زیادی است اما چربی اشباع بسیار کمی دارد و ممکن است دارای آثار سودمندی بر روی چربی‌ها باشد. سویا ممکن است در اشکال مختلفی مثل آجیل، شیرسویا و…. استفاده شود.

کلسترول غذایی
کلسترول منحصراً در غذاهایی با منشا حیوانی یافت می‌شوند. گوشت قرمز، محصولات لبنی کامل، زرده تخم مرغ و گوشت احشاء، حاوی کلسترول بسیار بالایی می‌باشند. جهت کاهش کلسترول طبق دستورالعمل‌های جدید باید مصرف کلسترول روزانه را بطور متوسط به کمتر از ۳۰۰ میلی گرم محدود نمود. حتماً بخاطر داشته باشید که غذاهای گیاهی (میوه‌ها، سبزیجات، دانه ها و غلات) کلسترول شما را افزایش نمی‌دهند، بنابراین شما می‌توانید مقدار زیادی از آنها را مصرف کنید.

فیبر
مصرف فیبرهای گیاهی همانند غذاهای حاوی مقادیر پایین چربی اشباع به کاهش کلسترول خون کمک می‌کنند. رژیم غذایی پرفیبر با میزان کمتر مرگ و میر ناشی از بیماری سرخرگ‌های کرونری و حمله قلبی مرتبط است.

فیبر قابل حل (نوعی از فیبر که در روده‌های شما بطورنسبی تجزیه می‌شود)، بطور موثری کلسترول را (درحدود ۵ درصد) از طریق اتصال به کلسترول جهت دفع از بدن کاهش می‌دهد. افزایش فیبرهای رژیم غذایی یکی از اقدامات اصلی در رژیم‌های کاهش دهنده کلسترول می‌باشد. فیبرهای قابل حل در جو دوسر، لوبیا، نخود، جو، مرکبات، توت فرنگی و سیب یافت می‌شوند. در عوض، فیبرهای غیر قابل حل در محصولات گندمی یافت می شوند و فاقد اثرات کاهش دهنده کلسترول هستند.

استرول‌ها و استانول‌های گیاهی
پزشک ممکن است توصیه نماید که از کره‌های گیاهی حاوی استرول‌ها و استانول‌های گیاهی استفاده کنید. این مواد معادل‌های گیاهی کلسترول هستند و ممکن است بطورقابل توجهی میزان جذب کلسترول از منابع دیگر رژیم غذایی را کاهش دهند. کره‌های گیاهی که حاوی این مواد می‌باشند در اغلب فروشگاه‌های مواد غذایی یافت می‌شوند. کره‌های گیاهی مایع (یا کره‌های نرم موجود در تیوپ‌ها) نسبت به کره‌های گیاهی جامد ارجح هستند چرا که چربی هیدروژنه و چربی اشباع کمتری دارند.

الکل و کلسترول
مطابق دستور صریح اسلام الکل مصرف ننمایید. در صورت پیروی از سایر ادیان الهی توجه داشته باشید که مصرف الکل خطرناک بوده و برای سلامتی قلبی‌عروقی شما بدلایل مختلف مضر است و سبب افزایش موارد فشارخون‌بالا، چاقی و سکته مغزی می‌گردد. همچنین در زنان مصرف الکل میزان خطر سرطان پستان را هم افزایش می‌دهد.
داروهای کاهش دهنده کلسترول
اگر پیروی از یک رژیم سالم غذایی، انجام منظم ورزش و کاهش وزن سبب کاهش سطح کلسترول کلی و LDL به سطح هدف نشود، ممکن است پزشک داروهای کاهش‌دهنده کلسترول را بصورت منفرد یا ترکیبی تجویز نماید. همچنین ممکن است سطح کلسترول تنها اندکی افزایش یافته باشد، اما بدلیل ابتلا به سایر بیماری‌ها مثل بیماری قلبی، بیماری‌تیروئیدی (کم‌کاری تیروئید)، دیابت یا بیماری کلیه مجبور باشید که از داروها استفاده کنید. همچنین ممکن است پزشک جهت تعیین سطح هدف درمانی کلسترول و نیاز یا عدم نیاز به استفاده از دارو به سن و سابقه خانوادگی توجه نماید.
اگر میزان خطر بالا یا بسیار بالا باشد، ممکن است پزشک مصرف داروهایی را توصیه نماید تا کلسترول به حد mg/dl 70 کاهش یابد. اگرمیزان خطر متوسط باشد، ممکن است پزشک در صورت بالاتر بودن LDL از mg/dl 130، دارو تجویز کند. از سویی دیگر دارو درمانی در همه افراد مناسب نمی‌باشد (برای مثال در یک فرد سالمند دارای سطح کلسترول بالا اما بدون ابتلا به دیابت یا بیماری قلبی).
صحبت با پزشک در مورد سابقه پزشکی و شیوه زندگی پیش از تجویز دارو بسیار مهم است. در مورد داروها، ویتامین‌ها یا مکمل‌های مورد مصرف خود اطلاعات کافی را به پزشک خود بدهید (برخی داروها به شکل خطرناکی با یکدیگر تداخل دارند). همچنین شما و پزشکتان باید در مورد بیماری‌هایی مانند مشکلات کبدی، دیابت، نقرس، زخم‌ها یا بیماری‌ کلیوی یا کیسه ‌صفرا که به آنها مبتلا هستید صحبت‌ کنید، چرا که ممکن است برخی از داروهای‌ کاهش دهنده کلسترول موجب بدتر شدن این بیماری‌ها شوند.

پنج گروه اصلی داروهای کاهش دهنده کلسترول وجود دارند که هر یک به روش خاص خود کلسترول را کاهش می دهند:

  • استاتین‌ها (یا مهارکننده‌های HMGCoA ردوکتاز): شایع‌ترین داروهای تجویزی کاهش‌دهنده کلسترول بوسیله پزشکان، استاتین‌ها هستند که فعالیت یک آنزیم (HMGCoA ردوکتاز) را در بدن مهار نموده و سبب کاهش کلسترول خون می‌شوند. با کاهش تولید کلسترول، کبد سعی در تولید گیرنده‌های بیشتر LDL می‌نماید. این گیرنده‌ها ذرات LDL را در بدن جذب میکنند و در نتیجه سطح کلسترول LDLکاهش می‌یابد. استاتین‌ها ممکن است علاوه بر کاهش کلسترول، سبب کاهش التهاب و بهبود عملکرد سلول‌های پوشش دیواره رگها شوند. بسیاری از افراد بدون هیچ مشکلی می‌توانند از استاتین‌ها استفاده کنند، اما در برخی از افراد این داروها سبب ایجاد عوارضی چون یبوست، درد شکم یا دل‌پیچه می‌شوند . هرچه از مدت مصرف دارو بگذرد به احتمال بیشتری این عوارض کاهش یافته یا رفع می‌شوند. استاتین‌ها اغلب قبل از خواب مصرف می‌شوند، چرا که بدن عصرها کلسترول بیشتری تولید می‌کند. اگر شما دچار گرفتگی عضلانی یا ضعف عضلانی شوید بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید چرا که ممکن است این حالت نشان‌دهنده یک عارضه جانبی خطرناک باشد. این نوع درد عضلانی اغلب هر دو سمت بدن را درگیر ساخته و اغلب در عضلات بزرگ بدن برای مثال در شانه‌ها و ران‌ها رخ می‌دهد. در هنگام مصرف استاتین‌ها ضروری است که هر از چندگاه آزمایش خون داد تا مشخص شود که داروها برروی کبد تأثیر منفی نگذاشته باشند. نمونه‌های داروهای استاتینی شامل لووستاتین، سیمواستاتین، آتورواستاتین، پراواستاتین و رزوواستاتین می‌باشد.
  • تجمع‌دهنده‌های اسیدهای صفراوی (یارزین‌ها): بدن از کلسترول جهت تولید صفرا استفاده می‌کند که یک ماده اسیدی موثر در هضم غذا می‌باشد. تجمع‌دهنده‌های اسیدهای صفراوی از لحاظ شیمیایی در روده به صفرا متصل می‌شوند و از جذب مجدد صفرا جلوگیری می‌کنند. بدین طریق صفرا توسط مدفوع از بدن دفع می‌شود. کبد به این امر پاسخ جبرانی می‌دهد چرا که به عنوان سنگ‌بنای تولید صفرا، نیاز به کلسترول دارد. در نتیجه بدنبال مصرف بیشتر کلسترول توسط کبد، کلسترول کمتری وارد خون می‌شود. تجمع‌دهنده‌های اسیدهای صفراوی دارای عوارضی همچون یبوست، نفخ شکم، دل‌پیچه یا سوزش سردل می‌باشد. نمونه‌های تجمع‌دهنده‌های اسیدهای صفراوی شامل کلستیرامین، کلستیپول‌ و کلسولام می‌باشد.

  • نیکوتینیک اسید (نیاسین): این دارو نوعی ویتامینB است که تولید کبدی برخی اجزایLDL را کاهش می‌دهد. همچنین این دارو می‌تواند سطح تری‌گلیسرید را کاهش داده و سطح HDL را افزایش دهد. عوارض جانبی احتمالی نیکوتینیک اسید شامل گرگرفتگی، دل‌پیچه، حمله نقرس یا ریتم غیرطبیعی قلبی می‌باشد. اگر نیاسین برای بیمار تجویز می‌شود، ابتدا باید با دوز پایین آغاز شود و سپس مصرف آن افرایش یابد. گرگرفتگی را می‌توان با مصرف آسپرین،۳۰ دقیقه پیش از مصرف نیکوتینیک اسیدکاهش داد. الکل نباید با فاصله کمتر از ۲ ساعت پس از مصرف دارو استفاده شود، چرا که احتمال گرگرفتگی افزایش می‌یابد. حملات گرگرفتگی را می‌توان با مصرف آسپرین جویدنی بالغین یا شربت بروفن (بروفن مانند آسپرین یک داروی ضدالتهابی غیرکورتونی است) درمان نمود.
  • مشتقات اسید فیبریک (فیبرات‌ها): این داروها سبب مهار تولید ذراتی می‌شوند که ممکن است در تولید تری‌گلیسریدها استفاده گردند و همچنین سبب تحریک تولید آنزیمی می‌شوند که چربی‌ها را تجزیه می‌کند. مشتقات اسید فیبریک ممکن است جهت کاهش سطح تری‌گلسیریدها تجویز شوند. این داروها می‌توانند سبب بروز عوارض جانبی همچون دل‌پیچه، استفراغ، نفخ شکم یا سردرد شوند و خطر ایجاد سنگ کیسه صفرا را نیز افزایش دهند. نمونه فیبرات‌ها شامل ژمفیبروزیل و فنوفیبرات می‌باشند.
  • مهارکننده‌های جذب کلسترول: این گروه جدیدتر داروها سبب جلوگیری از دریافت و جذب کلسترول در روده کوچک می‌شوند.”ازتیمیب”اولین داروی شناخته شده این گروه می‌باشد که می‌توان آنرا همراه با استاتین‌ها مصرف کرد. ازتیمیب اغلب برای افرادی تجویز می‌شود که دارای سطح کلسترول بالایی هستند ولی نمی‌توانند از استاتینها استفاده کنند. عوارض جانبی ممکن است شامل درد شکم، احساس خستگی یا واکنش‌های آلرژیک مانند ورم گلو باشد. درصورت بروز این عوارض بلافاصله با پزشک خود مشورت کنید.
    شما ممکن است دچار هیچ یک از عوارض جانبی این داروها نشوید و یا ممکن است عوارضی را تجربه کنید که در اینجا ذکر نشده است. اگر فکر می کنید دچار مشکلی شده‌اید که احتمال دارد عارضه جانبی دارو باشد، بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید. اما دارو را پیش از مشورت با پزشک قطع نکنید. قطع ناگهانی مصرف دارو ممکن است سبب تشدید مشکل شود. از این داروها نباید در طول حاملگی استفاده شود (به جز داروهای تجمع‌دهنده‌صفراوی) چرا که هنوز آثار آنها بر روی جنین بطورکامل شناخته نشده است.

شیوه زندگی کاهش دهنده کلسترول
شما می‌توانید با دستیابی به عادات ساده و مختلفی کلسترول خون خود را کاهش دهید و آن‌ را در سطح مطلوب حفظ نمایید:

  • در فواصل زمانی که پزشک توصیه می‌کند، چربی‌های ناشتای خون خود را اندازه‌گیری کنید. از سطح کلسترول کلی، LDL، HDL و تری گلیسیرید خود همواره آگاه باشید.
  • با پزشک خود در مورد میزان خطر ابتلا به بیماری قلبی، وضعیت سلامت قلبی‌عروقی و شیوه زندگی خودتان صحبت کنید و از وی بخواهید سطح مطلوب کلسترول هدف را در شما تعیین کند.
  • شاخص توده بدنی خود را اندازه‌گیری کنید و وزن مطلوب خود را تعیین نمایید. اگر ضروری است که وزن خود را تا حدی کاهش دهید با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید تا برنامه‌ای را برای کمک به شما جهت کاهش وزن و کاستن از چربی‌ها و کلسترول دریافتی رژیم غذایی تنظیم کند.
  • دست‌کم روزانه ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط داشته باشید (حداقل۵ روز در هفته). انجام روزانه یک ساعت فعالیت بدنی، مطلوب‌تر است.
مشاهده بیشتر

قلب سالم

بیماری‌های قلبی‌عروقی اشکال مختلفی مانند: فشارخون‌بالا، بیماری‌سرخرگهای‌کرونری، بیماریهای دریچه‌ای قلب، نارسایی احتقانی قلبی، تصلب‌شرایین (آترواسکلروز) و سکته مغزی دارند. بدلیل بار سنگینی که این بیماری‌ها از لحاظ اقتصادی و سلامت بر جامعه وارد می‌سازند، تحقیقات وسیعی برای پیشگیری از این بیماری‌ها انجام گرفته است. در طول دهه‌های اخیر مطالعات وسیعی بر روی صدها هزار نفر انجام گرفته است. این مطالعات عوامل خطری را که سبب افزایش احتمال ابتلا فرد به بیماری‌های قلبی‌عروقی می شوند را مشخص نموده‌اند. آگاهی از این عوامل خطر و چگونگی کنترل آنها این فرصت را این فرصت را بوجود می آورد که بتوان از بروز این بیماری ها پیشگیری کرده و یا در صورت ابتلا از شدت آن کاست. بیماری‌های قلبی‌عروقی تهدیدی عمده برای جامعه انسانی به شمار می‌آیند ولی می‌توان میزان مرگ و میر ناشی از آنها را به شکل قابل توجهی کاهش داد، چراکه بسیاری از افراد می‌توانند تغییرات مثبتی را در شیوه زندگی خود ایجاد کرده و از ایجاد و یا بدترشدن این بیماری‌ها پیشگیری کنند. ایجاد تغییرات سالم در شیوه زندگی مطابق با رهنمودهایی که از چندین دهه تحقیقات بدست آمده‌اند نه تنها سبب پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شوند بلکه خطر ابتلا به بیماری‌های خطرناکی مثل سرطان و دیابت (بیماری قند خون) را نیز کاهش می‌دهند.
بستن
بستن