سکته مغزی

درمان سکته مغزی

سكته مغزي هيچ درماني قطعی ندارد، ولي استفاده از داروها، جراحي‌، مراقبت‌هاي بيمارستاني، پشتيباني و حمایت از بیماران در دوران نقاهت و همچنین بازتواني مبتلایان به سکته مغزی همه بخش‌های مفیدی از درمان سكته مغزي می‌باشند. از آنجايي‌كه فرایند بیماری در سکته‌های مغزی ایسکمیک (ناشی از کاهش خون‌رسانی) و یا هموراژیک (ناشی از خونریزی) متفاوت می‌باشند، لذا درمان فوري سکته‌های مغزی بر اساس نوع آنها متفاوت می‌باشند. در يك سكته مغزي ايسكميك (ناشی از کاهش خون‌رسانی)، درمان اوليه بر روي رفع انسداد (مانند لخته خون) در رگ‌هاي خوني و احياي جريان خون به سمت مغز متمرکز مي‌باشد.

بیشتر سکته‌های مغزی از نوع ایسکمیک می‌باشند. در یک سکته مغزی هموراژیک (ناشی از خونریزی)، درمان می‌تواند شامل عمل جراحی برای متوقف کردن خونریزی و درمان حمایتی از آنوریسم عروقی به منظور پیشگیری از پارگی آن باشد. در هر دو نوع سکته مغزی برای درمان بیماری زمینه‌ای (که اغلب نوعی بیماری عروقی است)، ممکن است استفاده از دارو، جراحی یا آنژیوپلاستی ضروری باشد.
اگر به بیمارستانی مراجعه نمودید و پزشکان تشخیص دادند که شما دچار سکته مغزی ایسکمیک (ناشی از کاهش خون‌رسانی) شده‌اید، ممکن است به شما داروهای ضدپلاکتی (مانند آسپیرین وکلوپیدوگرل) و داروهای ضدانعقاد (مانند وارفارین) داده شود تا از تشکیل شدن لخته خون جلوگیری شود. وقتی‌که بدن سعی می‌کند کمبود خون به سمت مغز را جبران کند، فشارخون را بالا می‌برد، بنابراین گاهی اوقات که فشارخون بعنوان یک مکانیسم جبرانی بالا است، ممکن است پزشکان تمایلی نداشته باشند که فشارخون شما را سریع پایین بیاورند.

فعال کننده پلاسمینوژن بافتی (tpA)
امیدوارکننده‌ترین درمان برای سکته مغزی ایسکمیک (ناشی از کاهش خون‌رسانی) داروی ترومبولیتیک یا تجزیه کننده لخته خون موسوم به tpA (فعال کننده پلاسمینوژن بافتی) می‌باشد. این دارو تنها دارویی است که مجوز تجویز در سکته‌های مغزی را به عنوان تجزیه‌کننده لخته خون دریافت نموده است. در حدود ۸۰درصد تمام سکته‌های مغزی بوسیله لخته خون ایجاد می‌شوند و tpA‌ لخته خون را از بین می‌برد و جریان خون به سمت مغز را به حالت طبیعی درمی‌آورد. به منظور بهره‌مندی از حداکثر فایده (یعنی احیای جریان خون مغز برای جلوگیری از بروز آسیب بیشتر)، این دارو باید ظرف مدت سه ساعت پس از شروع علایم سکته مغزی مصرف شود. برای مصرف این دارو در محدوده زمانی مذکور، باید خیلی سریع علایم بالینی در بیمار تشخیص داده شده و فرد مبتلا بلافاصله به بیمارستان برده شود و در بیمارستان نیز پزشکان نوع سکته مغزی او را سریع تشخیص دهند. در حال حاضر تنها حدود ۳ تا ۵ درصد مبتلایان به سکته مغزی به موقع به بیمارستان رسانده می‌شوند، بطوریکه مصرف tpA‌ در آنها امکان‌پذیر می‌باشد.
در بیشتر افرادیکه مبتلا به سکته مغزی ایسکمیک (ناشی از کاهش خون‌رسانی) شده‌اند، جریان خون به سمت مغز به طورکامل قطع نمی‌شود. کاهش میزان خون‌رسانی باعث می‌شود که فعالیت یک ناحیه هسته‌ای (مرکزی) در بافت مغز متوقف شود و علایم بالینی ظاهر شوند. اما تعداد بسیار بیشتری از سلول‌ها (موسوم به منطقه سایه روشن ایسکمیک) در اطراف این هسته وارد فاز تنبلی می‌شوند. هرچند این سلول‌ها آسیب دیده‌اند ولی هنوز به طورکامل نابود نشده‌اند. این سلول‌ها تا چندین ساعت می‌توانند در این حالت زنده بمانند. مصرف به موقع tpA برگشت جریان خون به این سلول‌ها را میسر می‌سازد.
استفاده از tpA در تمام قربانیان سکته مغزی بویژه در مبتلایان به سکته مغزی هموراژیک (ناشی از خونریزی) مناسب نیست. همچنین، tpA باعث ایجاد خطر خونریزی در مغز برخی از افراد می‌شود. هم اکنون پزشکان به دنبال راه‌هایی برای تشخیص این افراد از طریق آزمایش‌های خونی می‌باشند تا استفاده از tpA را ایمن‌تر نمایند. بطورکلی، فرد دارای زخم‌های خونریزی‌کننده یا مبتلا به فشارخون بسیار بالا، فرد مناسبی برای تجویز این نوع درمان نمی‌باشد. اما مزایای بالقوه tpA‌ در بسیاری از افراد خیلی بیشتر از زیان‌های احتمالی آن می‌باشد. با در دسترس بودن tpA ، هم اکنون واکنش سریع به علایم سکته مغزی و انتقال هر چه زودتر فرد بیمار به بیمارستان از اهمیت بسیاری برخوردار شده است.

اندآرترکتومی کاروتید
اندآرترکتومی کاروتید عبارتست از یک روش جراحی برای برداشتن پلاکی که سرخرگ کاروتید را تنگ کرده است. این عمل جراحی برای پیشگیری از بروز سکته مغزی انجام می‌شود و بیشتر در افرادی انجام می‌شود که درگذشته دچار سکته مغزی شده‌اند و یا علایم سکته مغزی را از خود نشان داده‌اند و بیش از ۵۰درصد تنگی در سرخرگ کاروتیدی خود دارند. حتی بدون نشان دادن علایم بالینی، فردیکه انسداد شدیدی (۸۰ درصد یا بیشتر) در سرخرگ کاروتیدی خود داشته باشد، ممکن است از انجام این عمل جراحی فایده ببرد.
برای انجام اندآرترکتومی کاروتید ابتدا بی‌هوشی عمومی داده می‌شود. سپس جراح بر روی گردن برشی ایجاد می‌کند و به سرخرگ کاروتید دسترسی پیدا می‌کند. جراح به سرخرگ کاروتید در بالا و پایین منطقه مسدود شده کلامپ می‌زند و یا اینکه یک بای‌پس موقتی به آنها می‌زند تا در حین عمل جراحی خون بتواند قسمت مسدود سرخرگ کاروتید را دور بزند. جراح سرخرگ را بازکرده و پلاک را می بُرد، سپس سرخرگ کاروتید را می‌بندد و گاهی آن را با گذاشتن یک ماده طبیعی یا مصنوعی تقویت می‌کند. در برخی موارد، به منظور جایگزینی قسمت آسیب دیده و مسدود، پیوند رگ انجام می‌شود. ممکن است یک تا دو روز در بیمارستان بستری شوید. باید طاق باز بخوابید و تا حدامکان از تکان دادن سرتان خودداری کنید. بعد از ترک بیمارستان، ممکن است دو هفته یا بیشتر در گردن‌تان احساس درد نمایید. احتمال اندکی برای بروز سکته مغزی یا حمله قلبی در طول عمل جراحی وجود دارد. مانند هر جراحی دیگری، قبل از جراحی با پزشک خود درباره خطرات احتمالی و دلایل اینکه چرا این عمل جراحی بر روی شما انجام می‌گیرد، صحبت نمایید.

استنت‌های کاروتیدی
استفاده از نوعی استنت برای باز نگه‌داشتن سرخرگ‌های کاروتیدی دچار انسداد، توسط مراجع پزشکی تایید شده است. استفاده از استنت (یک لوله سیمی شبکه‌ای شکل که وارد سرخرگ می‌شود و مانند داربستی آن را باز نگه می‌دارد) یک گزینه درمانی در فردی است که دارای انسداد شدید کاروتیدی (بیش از۸۰درصد) است و در ضمن کاندید خوبی برای اندآرترکتومی نمی‌باشد. به این روش، آنژیوپلاستی مغزی گفته می‌شود. هم ‌اکنون در تمام مراکز درمانی امکان انجام آنژیوپلاستی مغزی وجود ندارد. آنژیوپلاستی مغزی یک روش درمانی در حال تکامل و امیدبخش به شمار می‌آید. این روش درمانی، کمتر تهاجمی بوده و ممکن است نسبت به اندآرترکتومی کاروتید عوارض کمتری داشته باشد.


نظیر آنژیوپلاستی سرخرگ‌های کرونری، قرار دادن یک استنت کاروتیدی ابتدا با برش‌هایی در سرخرگ ناحیه کشاله ران و سپس فرستادن کاتتر به سمت سرخرگ کاروتیدی همراه است. کاتتری که در انتهای خود یک بالون (بادکنک) دارد، با فشار آوردن به پلاک به سمت دیواره‌ها سرخرگ را باز می‌کند. سپس استنت در سرخرگ قرار داده می‌شود تا رگ را باز نگه دارد. استنت یک فیلتر در سرخود دارد که مواد اضافی را جذب می‌کند تا در حین جراحی این مواد زاید وارد جریان خون مغز نشوند.

ترمیم جراحی یک آنوریسم
در فرد مبتلا به آنوریسم مغزی (چه آنوریسم پاره شده باشد یا پاره نشده باشد) جراح مغز و اعصاب می‌تواند آنوریسم عروقی را از ریشه بچیند و بدینوسیله از خونریزی ناحیه ضعیف شده دیواره سرخرگ جلوگیری نماید. این عمل همچنین از ترکیدن آنوریسم جلوگیری کرده و درصورت پاره‌شدن آنوریسم، آن را می‌بندد و از ادامه خونریزی و خونریزی مجدد در فردیکه دچار سکته مغزی هموراژیک شده است، جلوگیری می‌کند.


برای انجام این عمل جراحی، جراح مغز و اعصاب باید جمجمه را باز کند و به مغز دسترسی پیدا کند (به این عمل جراحی کرانیوتومی گفته می‌شود). جراح مغز و اعصاب آنوریسم رگ‌های خونی مغز را پیدا می‌کند و به دقت آنها را از بافت پیرامونی مغز جدا می‌کند، سپس یک کلیپ فلزی فنری شکل را در پایه برآمدگی قرار می‌دهد. انواع بسیاری زیاد و با اندازه‌های متفاوتی از کلیپ‌ها برای درمان آنوریسم در قسمت‌های مختلف وجود دارند.

کلاف پیچی اندوواسکولار (Endovascular Coiling)
کلاف پیچی اندوواسکولار تکنیکی برای ترمیم آنوریسم عروقی است که از طریق جاگذاری یک وسیله فنری شکل در داخل رگ خونی انجام می‌گیرد. در این روش، جراح مغز و اعصاب ابتدا در سرخرگ بازو یا ساق پای بیمار، برشی ایجاد می‌کند و از آنجا کاتتر را به سمت مغز و بسوی آنوریسم عروقی می‌فرستد. جراح مغز و اعصاب سپس یک فنر سیمی نرم را وارد آنوریسم عروقی می‌کند.

این فنر جریان خون را اصلاح کرده و یک لخته خون تشکیل می‌دهد که بعنوان بالشتک آنوریسم عروقی عمل می‌کند و از ترکیدن آن ممانعت می‌کند. کلاف‌پیچی اندوواسکولار، روش مطلوبی است چرا که نیازی به بازکردن جمجمه ندارد. مدت زمانی که با این روش، مشکل موجود رفع می‌شود، مشخص نیست. به این علت کنترل دوره‌ای (معمولا توسط MRI) ضروری است.

تمام انواع آنوریسم‌های عروقی برای این نوع درمان مناسب نیستند.
هر دو این درمان ها یعنی ترمیم جراحی توام با کلیپ‌گذاری و کلاف‌پیچی توام با فنرگذاری، خطر پاره شدن آنوریسم عروقی در حین جراحی را دارند. همچنین در طول هر دو عمل، امکان تشکیل لخته و ایجاد سکته مغزی ایسکمیک (ناشی از کاهش خون‌رسانی) وجود دارد. قبل از انجام این روش‌ها یعنی ترمیم جراحی توام با کلیپ گذاری و کلاف پیچی توام با فنرگذاری باید شما و پزشکتان درباره فواید و ضررهای این روش‌ها با همدیگر صحبت نمایید.

 

مشاهده بیشتر

قلب سالم

بیماری‌های قلبی‌عروقی اشکال مختلفی مانند: فشارخون‌بالا، بیماری‌سرخرگهای‌کرونری، بیماریهای دریچه‌ای قلب، نارسایی احتقانی قلبی، تصلب‌شرایین (آترواسکلروز) و سکته مغزی دارند. بدلیل بار سنگینی که این بیماری‌ها از لحاظ اقتصادی و سلامت بر جامعه وارد می‌سازند، تحقیقات وسیعی برای پیشگیری از این بیماری‌ها انجام گرفته است. در طول دهه‌های اخیر مطالعات وسیعی بر روی صدها هزار نفر انجام گرفته است. این مطالعات عوامل خطری را که سبب افزایش احتمال ابتلا فرد به بیماری‌های قلبی‌عروقی می شوند را مشخص نموده‌اند. آگاهی از این عوامل خطر و چگونگی کنترل آنها این فرصت را این فرصت را بوجود می آورد که بتوان از بروز این بیماری ها پیشگیری کرده و یا در صورت ابتلا از شدت آن کاست. بیماری‌های قلبی‌عروقی تهدیدی عمده برای جامعه انسانی به شمار می‌آیند ولی می‌توان میزان مرگ و میر ناشی از آنها را به شکل قابل توجهی کاهش داد، چراکه بسیاری از افراد می‌توانند تغییرات مثبتی را در شیوه زندگی خود ایجاد کرده و از ایجاد و یا بدترشدن این بیماری‌ها پیشگیری کنند. ایجاد تغییرات سالم در شیوه زندگی مطابق با رهنمودهایی که از چندین دهه تحقیقات بدست آمده‌اند نه تنها سبب پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شوند بلکه خطر ابتلا به بیماری‌های خطرناکی مثل سرطان و دیابت (بیماری قند خون) را نیز کاهش می‌دهند.

نوشته های مشابه

بستن
بستن